W rejonie Sudanu doszło do jednej z największych w ostatnich latach katastrof humanitarnych. Eksperci oceniają, że od 2003 roku, w wyniku starć zbrojnych, najazdów na wioski i pogromów ludności, zginęło ok. 200 tys. osób. Walki doprowadziły do powstania ponad 3-milionowej rzeszy uchodźców, przede wszystkim spośród plemion afrykańskich. Uchodźcy osiedlili się głównie na terenie sąsiednich krajów – w Czadzie i Republice Środkowoafrykańskiej.
Geneza kryzysu
Darfur, zachodnia prowincja Sudanu o powierzchni ok. 250 tys. km², zamieszkiwany jest przez dwie duże społeczności – plemiona nomadów i ludność osiadłą. Nomadowie to głównie Arabowie, natomiast ludność osiadła to rdzenni mieszkańcy tamtych terenów. Ci pierwsi, od dziesięcioleci, w czasie pory suchej korzystali z pastwisk ludności osiadłej. Na tym tle dochodziło do incydentalnych starć, które z biegiem czasu – podsycane konfliktami na tle etniczno-kulturowym – przekształciły się w regularne walki.
Eskalacja konfliktu nastąpiła w lutym 2003 r. Ludność osiadła, podejrzewając rząd Sudanu o potajemne porozumienie z plemionami arabskimi, powołała opozycyjne wobec rządu oddziały paramilitarne – Sudańską Armię Wyzwolenia (Sudan Liberation Army, SLA) oraz Ruch na Rzecz Sprawiedliwości i Równości (Justice and Equality Movement, JEM). Siły rebelianckie, uzbrojone w przemycaną broń, szybko zaczęły przejmować kontrolę nad prowincją. W odpowiedzi rząd sudański zdecydował się zdławić opór siłą. Formalnie władze w Chartumie zaprzeczają, jednakże fakty niezbicie wskazują, iż rząd posłużył się w tym celu oddziałami paramilitarnymi grup nomadów, zwanymi Janjaweed. W rezultacie celem ataków stała się ludność cywilna.
Walki rozprzestrzeniły się na obszar całej prowincji. Po trzech latach, w maju 2006 r., podjęto negocjacje pokojowe, jednak porozumienie pokojowe z rządem podpisała jedynie największa frakcja rebeliancka. Dwa inne ugrupowania uczestniczące w negocjacjach odrzuciły jego ostateczny projekt, powołały do życia
Narodowy Front
Ocalenia (National Redemption Front, NRF) i kontynuowały walkę. Żądania NRF dotyczą podziału władzy oraz przyznania ludności Darfuru reprezentacji w organach rządowych.
Społeczność międzynarodowa na rzecz bezpieczeństwa w Darfurze
Dla ochrony ludności cywilnej skierowano do Darfuru misję pokojową Unii Afrykańskiej (African Mission in Darfur, AMIS). Jej pierwsze jednostki zostały wysłane do Darfuru już w lipcu 2004 r. W ciągu kolejnych miesięcy powiększono rozmiar misji do ok. 8000 żołnierzy (oddziały senegalskie, nigeryjskie, ruandyjskie). Misja współfinansowana była przez Unię Europejska, która na ten cel przekazuje środki z Africa Peace Facility (wartości 250 mln Euro). Od chwili utworzenia AMIS borykała się z istotnymi problemami, związanymi z brakiem stałych źródeł finansowania i niedostatkiem wyposażeniu. Problemem był także ograniczony mandat AMIS. W sierpniu 2006 r., wobec niepowodzenia misji pokojowej realizowanej przez oddziały Unii Afrykańskiej,
Rada Bezpieczeństwa ONZ podjęła decyzję (rezolucja nr 1706) o rozszerzeniu realizowanego na południu Sudanu mandatu wojsk Narodów Zjednoczonych. W listopadzie 2006 r. doszło do uzgodnień między Unią Afrykańską i ONZ, w wyniku których z początkiem 2007 r. miała rozpocząć się w Darfurze wspólna (hybrydowa) misja UA-ONZ. Jednakże rząd Sudanu wyraził zdecydowany sprzeciw wobec operacji ONZ, stwierdził, że jest w stanie samodzielnie rozwiązać istniejący konflikt, i rozpoczął - wraz z Janjaweed - ofensywę
wojskową przeciwko NRF.
Misja pokojowa ONZ
Ostatecznie 31 lipca 2007 r.
Rada Bezpieczeństwa ONZ, na podstawie rezolucji nr 1769, zatwierdziła wysłanie do Darfuru dodatkowo 26 000 żołnierzy misji pokojowej UNAMID (African-United Nations Mission in Darfur), którzy z dniem 31 grudnia 2007 r. przejęli od sił AMIS dowodzenie operacją. Rząd Sudanu zaakceptował tę rezolucję. Celem międzynarodowej obecności na rzecz bezpieczeństwa jest:
– zapewnienie przestrzegania prawa oraz funkcjonowania policji w obozach i miejscach przebywania uchodźców, z poszanowaniem dla cywilnego charakteru obozów i ułatwieniem działań organizacji humanitarnych,
– poprawienie warunków ogólnego bezpieczeństwa w całej strefie, głównie wokół i w pobliżu obozów uchodźców oraz ośrodków przesiedleńców, a także w strefach opuszczonych przez uchodźców - w celu ułatwienia im dobrowolnego powrotu do domów,
– stworzenie warunków do zainicjowania obywatelskiego wysiłku na rzecz rozwoju i odbudowy, niezbędnych, aby zachęcić przesiedleńców do dobrowolnego powrotu do opuszczonych domów.
Źródło: PKW Czad
